( طلب ترك صلوة مثلا ) تلازم است . ب ) از جهت اينكه ترك احد الضدّين ( ترك صلوة ) مقدميت براى وجود ضد ديگر ( ازاله ) دارد و طلب الضدّ ( طلب ازاله ) ملازم با طلب مقدمه‌اش ( طلب ترك صلوة ) است . با حفظ اين مقدمه ، اقتضاء در عنوان بحث اعم است از اينكه بنحو عينيت باشد يا تضمن ، يا التزام لفظى و يا التزام عقلى . علت تعميم لفظ اقتضاء اين است كه عنوان بحث شامل تمامى اقوال در مسأله ( كه در مقدمه به آن اشاره شد ) بشود . 2 ) لفظ ضدّ : ضد دو اصطلاح دارد : الف ) اصطلاح اهل معقول : الضد هو الامر الوجودى الّذى لا يجتمع مع وجودى آخر فى محل واحد فى زمان واحد ( مثل سواد و بياض ) . ب ) اصطلاح اصولى : به مطلق منافى و معاند گفته مىشود اعم از آنكه امر وجودى باشد يا عدمى ( لذا صلوة نسبت به ازاله ضد است مثل ترك نسبت به ازاله ) . قوله : « الثانى . . . » . [ امر دوّم . مبحث ضدّ خاصّ ] مبحث ضد خاص : اكثر علماء معتقدند كه امر به شىء مقتضى نهى از ضد خاص است بنحو التزام عقلى . مثل امر به ازاله‌ى نجاست از مسجد كه مقتضى نهى از صلوة است . قائلين به التزام عقلى دو دسته هستند : 1 ) عمده‌ى قائلين به التزام عقلى ، قائل به التزام هستند از جهت مقدميت « 1 » ( ترك

--> ( 1 ) - به اين بيان : صغرى : ترك ضد خاص ، مقدمه واجب است ( ترك صلوة مقدمه ازاله است مثلا ) . كبرى : مقدمه واجب ، واجب است . نتيجه : پس ترك ضد خاص ، واجب است . پس فعل ضد خاص حرام است . اين دليل از سه مقدمه تشكيل شده كه هركدام محتاج به اعمال نظر است .